Chảy máu cam nên làm gì là thắc mắc thường gặp khi máu bất ngờ chảy ra từ mũi, đặc biệt ở trẻ em và những người thường xuyên sinh hoạt trong môi trường khô, lạnh. Phần lớn trường hợp có thể được xử lý bằng cách sơ cứu đúng cách, nhưng thao tác sai có thể khiến máu tiếp tục chảy hoặc làm tăng nguy cơ nuốt phải máu.
Để biết chảy máu cam nên làm gì, điều quan trọng là giữ bình tĩnh, ngồi thẳng, hơi cúi người về phía trước và dùng ngón tay bóp chặt phần mềm của mũi liên tục trong 10–15 phút. Bên cạnh việc cầm máu đúng cách, bạn cần chú ý các dấu hiệu cảnh báo và đến cơ sở y tế nếu máu chảy nhiều, không ngừng sau khoảng 20 phút sơ cứu đúng cách hoặc xuất hiện sau chấn thương nghiêm trọng.
Chảy máu cam là gì? Vì sao tình trạng này xảy ra?
Chảy máu cam là gì?
Chảy máu cam, còn gọi là xuất huyết mũi, là hiện tượng máu thoát ra từ các mạch máu bên trong niêm mạc mũi. Khu vực này có nhiều mạch máu nhỏ nằm gần bề mặt nên dễ bị tổn thương khi niêm mạc khô, bị cọ xát hoặc chịu tác động mạnh.
Tình trạng này có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và thường xuất hiện ở phần trước của mũi. Một số trường hợp ít gặp hơn bắt nguồn từ vị trí sâu bên trong, có thể gây chảy máu nhiều và cần được nhân viên y tế đánh giá.
Những nguyên nhân thường gặp
Một số nguyên nhân phổ biến gây chảy máu cam bao gồm:
- Không khí khô: Thời tiết hanh khô hoặc sử dụng điều hòa thường xuyên có thể làm niêm mạc mũi khô, nứt và dễ chảy máu.
- Ngoáy mũi hoặc xì mũi mạnh: Các tác động cơ học làm tổn thương những mạch máu nhỏ trong mũi.
- Cảm lạnh, viêm mũi hoặc dị ứng: Tình trạng viêm và việc hắt hơi, dụi mũi liên tục có thể khiến niêm mạc dễ tổn thương.
- Chấn thương: Va đập vào mũi hoặc vùng mặt có thể gây xuất huyết, đôi khi đi kèm tổn thương nghiêm trọng hơn.
- Thuốc ảnh hưởng đến đông máu: Một số thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu có thể khiến máu khó cầm hơn.
- Bệnh lý nền: Một số rối loạn đông máu, bệnh lý mạch máu hoặc vấn đề sức khỏe khác có thể liên quan đến tình trạng chảy máu tái diễn.
Khi chưa xác định được nguyên nhân hoặc băn khoăn chảy máu cam nên làm gì, bạn nên theo dõi tần suất xuất hiện và các triệu chứng đi kèm. Nếu tình trạng tái diễn thường xuyên, không rõ lý do hoặc đi kèm biểu hiện bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân.
Chảy máu cam có nguy hiểm không?
Mức độ nguy hiểm của chảy máu cam phụ thuộc vào lượng máu mất, thời gian chảy máu, nguyên nhân và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Nếu thắc mắc chảy máu cam bao lâu thì hết, bạn cần lưu ý rằng những trường hợp nhẹ thường có thể được kiểm soát bằng cách sơ cứu đúng, trong khi tình trạng chảy máu nhiều hoặc kéo dài có thể cần can thiệp y tế.
Đặc biệt, nếu người bệnh có biểu hiện tái nhợt, chóng mặt, ngất, khó thở hoặc chảy máu sau chấn thương vùng đầu và mặt, cần đến cơ sở y tế khẩn cấp. Không nên tiếp tục tự xử lý tại nhà khi xuất hiện những dấu hiệu cảnh báo này.
Chảy máu cam nên làm gì? 7 bước sơ cứu đúng cách
Chảy máu cam nên làm gì?
Khi gặp tình trạng này, nhiều người có phản xạ ngửa đầu ra sau hoặc nằm xuống để hạn chế máu chảy. Tuy nhiên, cách làm phù hợp là giữ thân người thẳng, hơi cúi về phía trước và ép trực tiếp vào phần mềm của mũi.
Theo hướng dẫn sơ cứu của Mayo Clinic và các cơ sở y tế thuộc hệ thống NHS, việc duy trì áp lực liên tục lên phần mềm của mũi trong khoảng 10–15 phút là biện pháp quan trọng giúp cầm máu. Bạn có thể thực hiện theo các bước dưới đây.
7 bước sơ cứu đúng cách
Bước 1 – Giữ bình tĩnh và ngồi thẳng
Khi tìm hiểu chảy máu cam nên làm gì, điều quan trọng là để người bệnh ngồi ở vị trí vững chắc, giữ thân người thẳng và hơi cúi đầu về phía trước. Tư thế này giúp máu chảy ra ngoài thay vì xuống họng, hạn chế nguy cơ buồn nôn do nuốt phải máu.
Nếu sơ cứu cho trẻ nhỏ, người lớn nên nhẹ nhàng trấn an và hướng dẫn trẻ thở bằng miệng. Không để trẻ chạy nhảy, khóc kéo dài hoặc ngửa đầu ra sau khi máu vẫn đang chảy.
Bước 2 – Bóp chặt phần mềm của mũi
Dùng ngón cái và ngón trỏ bóp chặt hai cánh mũi tại phần mềm ngay phía trên lỗ mũi. Không bóp phần xương cứng ở sống mũi vì vị trí này không tạo được áp lực trực tiếp cần thiết lên khu vực thường chảy máu.
Giữ lực ép liên tục trong khoảng 10–15 phút và thở bằng miệng. Không thả tay liên tục để kiểm tra, bởi việc ngắt quãng có thể làm cục máu đông mới hình thành bị bong ra và khiến máu chảy trở lại.
Bước 3 – Nhổ máu chảy xuống miệng
Nếu băn khoăn chảy máu cam nên làm gì, bạn cần lưu ý rằng khi máu chảy xuống họng hoặc vào miệng, hãy nhẹ nhàng nhổ ra ngoài thay vì cố nuốt. Nuốt nhiều máu có thể gây buồn nôn, khó chịu ở dạ dày hoặc nôn ói.
Trong quá trình sơ cứu, người bệnh nên hơi cúi đầu về phía trước và dùng ngón tay bóp chặt phần mềm của mũi liên tục từ 10–15 phút, không thả ra để kiểm tra giữa chừng. Tránh đưa ngón tay hoặc vật dụng vào sâu trong lỗ mũi để lấy máu đông, vì có thể làm tổn thương niêm mạc và khiến máu chảy trở lại.
Bước 4 – Theo dõi thời gian ép mũi
Bạn nên sử dụng đồng hồ để theo dõi đủ thời gian ép mũi, tránh ước lượng quá ngắn. Nếu máu vẫn chảy sau lần ép đầu tiên, hãy đánh giá mức độ chảy máu và tiếp tục sơ cứu trong khi chuẩn bị tìm trợ giúp y tế khi cần.
Không nên trì hoãn việc đi cấp cứu nếu máu chảy ồ ạt, người bệnh có dấu hiệu choáng hoặc khó thở. Với trường hợp chảy máu kéo dài dù đã ép đúng cách, cần được nhân viên y tế đánh giá kịp thời.
Bước 5 – Có thể chườm lạnh bên ngoài mũi
Nếu thắc mắc chảy máu cam nên làm gì, bạn có thể đặt túi lạnh bọc khăn lên vùng sống mũi trong lúc sơ cứu nếu cảm thấy dễ chịu. Tuy nhiên, chườm lạnh chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế thao tác dùng ngón tay bóp chặt phần mềm của mũi liên tục để cầm máu.
Không đặt đá trực tiếp lên da vì có thể gây tổn thương do lạnh. Bạn cũng không nên mất thời gian tìm túi chườm mà bỏ qua bước ép mũi đúng cách.
Bước 6 – Không nhét giấy hoặc bông sâu vào mũi
Giấy ăn, bông gòn hoặc các vật dụng không phù hợp có thể dính vào cục máu đông, khiến máu chảy trở lại khi lấy ra. Để bảo vệ niêm mạc mũi và đảm bảo sức khỏe, bạn nên tránh nhét vật liệu sâu vào mũi vì hành động này có thể gây kích ứng hoặc tổn thương vùng niêm mạc.
Nếu máu không cầm, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được xử trí đúng kỹ thuật. Nhân viên y tế có thể sử dụng các biện pháp chuyên môn phù hợp với vị trí chảy máu và tình trạng thực tế.
Bước 7 – Nghỉ ngơi sau khi máu đã ngừng chảy
Sau khi máu ngừng chảy, người bệnh nên nghỉ ngơi và tránh vận động mạnh, đồng thời không ngoáy mũi, xì mũi quá mạnh hoặc cố bóc cục máu đông để tránh làm tổn thương vị trí vừa cầm máu. Nếu còn băn khoăn chảy máu cam nên làm gì khi tình trạng tái diễn nhiều lần trong thời gian ngắn, bạn nên đi khám để xác định nguyên nhân và được hướng dẫn xử lý phù hợp.
Đặc biệt, người đang sử dụng thuốc chống đông hoặc mắc bệnh lý ảnh hưởng đến khả năng đông máu cần liên hệ nhân viên y tế để được tư vấn, thay vì tự ý điều chỉnh thuốc hoặc tiếp tục xử lý tại nhà.
Cách xử lý khi bị chảy máu cam tại nhà an toàn
Để sơ cứu hiệu quả, người bệnh cần phối hợp đúng tư thế, thao tác ép mũi và theo dõi các biểu hiện bất thường. Không nên áp dụng những mẹo truyền miệng chưa được kiểm chứng, chẳng hạn ngửa đầu ra sau, nằm ngửa hoặc nhét các loại lá vào mũi.
Trước hết, hãy chuẩn bị khăn sạch để thấm máu bên ngoài, đồng hồ để theo dõi thời gian và một vị trí ngồi an toàn. Sau đó, thực hiện thao tác ép phần mềm của mũi liên tục trong khoảng 10–15 phút, đồng thời hơi cúi đầu về trước và thở bằng miệng.
Đối với trẻ em, người lớn nên trực tiếp hỗ trợ thay vì chỉ hướng dẫn bằng lời nói. Nếu trẻ còn quá nhỏ, khó hợp tác, chảy máu nhiều hoặc có dấu hiệu mệt lả, cần tìm trợ giúp y tế sớm.
Khi băn khoăn chảy máu cam nên làm gì, bạn không nên tự ý sử dụng thuốc xịt mũi co mạch, thuốc cầm máu hoặc ngừng thuốc đang điều trị nếu chưa có hướng dẫn chuyên môn. Việc lựa chọn thuốc cần dựa trên độ tuổi, bệnh lý nền, các loại thuốc đang sử dụng và nguyên nhân gây chảy máu.
Những sai lầm cần tránh khi bị chảy máu cam
Sai lầm phổ biến nhất là ngửa đầu ra sau để máu không chảy ra ngoài. Tư thế này có thể khiến máu đi xuống họng, làm tăng nguy cơ nuốt máu và gây buồn nôn, đồng thời khiến người sơ cứu khó đánh giá lượng máu thực tế.
Một sai lầm khác là chỉ bóp sống mũi hoặc thả tay liên tục để kiểm tra xem máu đã ngừng chưa. Cách làm này không tạo áp lực đúng vị trí và có thể làm gián đoạn quá trình hình thành cục máu đông.
Ngoài ra, không nên nằm ngửa, nhét giấy vào sâu trong mũi hoặc tự ý sử dụng thuốc. Nếu sơ cứu đúng cách nhưng máu vẫn chảy, giải pháp phù hợp là tìm sự hỗ trợ của nhân viên y tế thay vì thử thêm nhiều mẹo không rõ hiệu quả.
Khi gặp tình trạng chảy máu cam, bạn cần biết chảy máu cam nên làm gì để sơ cứu đúng cách, đồng thời theo dõi thời gian chảy máu và các dấu hiệu bất thường nhằm bảo vệ sức khỏe. Đừng bỏ lỡ những tin tức nóng về sức khỏe và kiến thức y tế hữu ích để cập nhật thông tin, nâng cao nhận thức và chủ động chăm sóc bản thân cùng gia đình.
